Αξιότιμοι,
Η επαγγελματική ταυτότητα των Νοσηλευτών βρίσκεται στον πυρήνα κάθε αποτελεσματικού συστήματος υγείας. Η εμπειρία της πανδημίας COVID-19 κατέδειξε παγκοσμίως και εμφατικά τη σημασία της Νοσηλευτικής Φροντίδας. Παρ’ όλα αυτά, στην Ελλάδα, οι Νοσηλευτές συνεχίζουν να λειτουργούν σε ένα πλαίσιο που δεν αντανακλά τη βαρύτητα του έργου τους, ούτε προωθεί την επαγγελματική τους εξέλιξη ή την ποιοτική στελέχωση του συστήματος.
Για να αντιμετωπιστούν οι συσσωρευμένες ανεπάρκειες και να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα της Νοσηλευτικής ως επάγγελμα και κρίσιμο συστατικό του Ε.Σ.Υ., απαιτείται ένα πλέγμα ειδικών ρυθμίσεων.
Η αναγκαιότητα της κυβέρνησης να προχωρήσει σε ειδικές ρυθμίσεις για τους Νοσηλευτές είναι επιτακτική και βασίζεται σε μια σειρά κρίσιμων παραγόντων που αφορούν τόσο την ποιότητα του συστήματος υγείας, όσο και τη βιωσιμότητα του επαγγέλματος. Βασικό τους έρεισμα αποτελεί η αναμφισβήτητη ιδιαιτερότητα του νοσηλευτικού επαγγέλματος και η άσκηση αυτού κάτω από ιδιαίτερα αντίξοες συνθήκες, που δικαιολογούν απόλυτα την διαφορετική μεταχείριση των νοσηλευτών έναντι του συνόλου των λοιπών δημοσίων υπαλλήλων.
Οι βασικοί άξονες είναι οι εξής:
- Ειδικό Μισθολόγιο
Το επάγγελμα του Νοσηλευτή έχει χαρακτηριστικά «επικίνδυνης και ανθυγιεινής εργασίας». Οι Νοσηλευτές εργάζονται με κυκλικό ωράριο, σε 24ωρες βάρδιες, Σαββατοκύριακα και Αργίες, υπό Συνεχές Ψυχοσωματικό Στρες, σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας, Τμήματα με Λοιμώδη Νοσήματα, Μονάδες Ψυχικής Υγείας, βαριά Παθολογικά και Χειρουργικά τμήματα και γενικά σε χώρους που απαιτούν επείγουσες παρεμβάσεις, διότι κινδυνεύει άμεσα η ανθρώπινη ζωή. Παρόλα αυτά, οι απολαβές τους δε διαφοροποιούνται από τις λοιπές διοικητικές ή τεχνικές ειδικότητες στο χώρο της υγείας.
Ένα Ειδικό Μισθολόγιο με τις απαιτούμενες αυξήσεις, αποτελεί αναγνώριση της συνεισφοράς και της ευθύνης των Νοσηλευτών και μπορεί να συμβάλει στην προσέλκυση και διατήρηση στο επάγγελμα, τo οποίο συστηματικώς αποδυναμώνεται.
Αιτιολόγηση αναγκαιότητας:
- Ο Ο.Ο.Σ.Α. (OECD) έχει καταγράψει ότι οι Έλληνες Νοσηλευτές αμείβονται κατά πολύ χαμηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
- Η κακή μισθολογική κατάσταση έχει οδηγήσει σε μαζικές αποχωρήσεις και «αιμορραγία» έμπειρου προσωπικού στο εξωτερικό, αλλά και αποχώρηση από το επάγγελμα.
- Ο μισθός αποτελεί βασικό κίνητρο για προσέλκυση και παραμονή των Νοσηλευτών στις δημόσιες δομές υγείας.
Πρόταση: Θεσμοθέτηση Ειδικού Μισθολογίου με ανάλογες προσαυξήσεις, βάσει ειδικών συνθηκών εργασίας, εκπαιδευτικού επιπέδου, βαρύτητας τμήματος και πλαισίου ευθύνης.
- Ειδικό Σύστημα Προσλήψεων
Η σημερινή διαδικασία προσλήψεων μέσω Α.Σ.Ε.Π. χαρακτηρίζεται ως χρονοβόρα και εξαιρετικά γραφειοκρατική. Οι ανάγκες των νοσοκομείων είναι δυναμικές και απαιτούν ευελιξία και άμεση κάλυψη. Ένα ειδικό σύστημα προσλήψεων, προσαρμοσμένο στις ανάγκες των δομών υγείας και ευέλικτο, μπορεί να εξασφαλίσει επάρκεια προσωπικού με βάση τις πραγματικές ανάγκες.
Απαιτούνται τροποποιήσεις των Οργανισμών των Νοσοκομείων με υπολογισμό της στελέχωσης βάσει αριθμού κλινών και βαρύτητας. Επιπλέον, απαιτείται να ληφθεί υπόψη στις σχετικές τροποποιήσεις των Οργανισμών των Νοσοκομείων η θεσμοθέτηση οργανικών θέσεων Ειδικευμένων Νοσηλευτών, αλλά και αύξηση του αριθμού των οργανικών θέσεων αποφοίτων Σχολών Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης.
Αιτιολόγηση αναγκαιότητας:
- Πολλές θέσεις παραμένουν κενές επί μήνες ή και χρόνια.
- Ο Υπολογισμός της Στελέχωσης θα πρέπει να γίνει με διεθνείς αναγνωρισμένους δείκτες.
- Η εξάρτηση από επικουρικό προσωπικό δεν εξασφαλίζει συνέχεια και σταθερότητα στη φροντίδα.
- Η αξιοποίηση των ειδικευμένων Νοσηλευτών προσδιορίζει ειδική και ποιοτική φροντίδα.
- Πλέον, έχουν καταργηθεί τα Τ.Ε.Ι., οπότε, απαιτείται τροποποίηση των οργανικών θέσεων που αφορά τους απόφοιτους των Τ.Ε.Ι., σε σχέση με αυτών των Πανεπιστημίων.
Πρόταση: Δημιουργία ανεξάρτητου Συμβουλίου Πρόσληψης Νοσηλευτών, ανά Υ.ΠΕ., το οποίο με ειδικές διαδικασίες, θα έχει την αρμοδιότητα προσλήψεων των Μονάδων Υγείας της Περιφέρειας ευθύνης του, λαμβάνοντας υπόψη τις συνταξιοδοτήσεις και τις κενές οργανικές θέσεις.
- Ειδικό Σύστημα Αξιολόγησης
Η αξιολόγηση των Νοσηλευτών πρέπει να βασίζεται σε σαφείς δείκτες απόδοσης, τήρηση της δεοντολογίας και τις ιδιαιτερότητες της επαγγελματικής καθημερινότητας. Το σύστημα πρέπει να είναι αντικειμενικό, με διαφανείς διαδικασίες και ενισχυτικό της επαγγελματικής εξέλιξης, αποδίδοντας έμφαση στην υποστελέχωση, στην παροχή εργασίας σε κυκλικό ωράριο στη συστηματική παραβίαση των διατάξεων περί της οργάνωσης του χρόνου απασχόλησης κλπ.
Αιτιολόγηση αναγκαιότητας:
- Το γενικό δημόσιο σύστημα αξιολόγησης δεν αντανακλά τη σύνθετη φύση της Νοσηλευτικής εργασίας.
- Απουσιάζουν ποιοτικοί δείκτες (π.χ. νοσηλευτικά συμβάντα, ικανοποίηση ασθενών, διεπιστημονική συνεργασία κ.α.).
Πρόταση: Εφαρμογή συστήματος αξιολόγησης προσαρμοσμένου στον κλάδο, με στόχο την επαγγελματική ενδυνάμωση και την επιβράβευση.
- Ειδικό Συνταξιοδοτικό Καθεστώς
Η συνεχής έκθεση σε ψυχοσωματική φθορά, νυχτερινές βάρδιες, επαφή με λοιμώδη νοσήματα και σωματική εξουθένωση καθιστούν το επάγγελμα του Νοσηλευτή, επάγγελμα υψηλής φθοράς. Η φύση της εργασίας, που είναι εξουθενωτική και συνεχής, επιβάλλει την εξέταση πρόωρης συνταξιοδότησης και ευνοϊκών ρυθμίσεων.
Αιτιολόγηση αναγκαιότητας:
- Οι Νοσηλευτές δεν μπορούν να προσφέρουν με την ίδια ένταση και την ίδια αποτελεσματικότητα σε προχωρημένες ηλικίες, σε ένα τόσο απαιτητικό και υπεύθυνο περιβάλλον.
- Στις περισσότερες χώρες υπάρχουν ρυθμίσεις πρόωρης συνταξιοδότησης για συγκεκριμένες κατηγορίες επαγγελμάτων υγείας.
Πρόταση: Καθιέρωση ορίου συνταξιοδότησης στα 60 έτη, ή 35ετούς πραγματικής υπηρεσίας.
- Ειδικό Σύστημα Κρίσεων για Θέσεις Ευθύνης
Οι Νοσηλευτές πρέπει να έχουν πρόσβαση σε θέσεις ευθύνης βάσει αντικειμενικών προσόντων, εμπειρίας και εξειδίκευσης. Η καθιέρωση θεσμοθετημένου συστήματος κρίσεων εξασφαλίζει αξιοκρατία και βελτίωση της διοικητικής λειτουργίας των υπηρεσιών υγείας.
Αιτιολόγηση αναγκαιότητας:
- Η απουσία θεσμοθετημένων διαδικασιών υπονομεύει την αξιοκρατία.
- Αποτρέπει ικανούς επαγγελματίες από το να διεκδικήσουν ηγετικές θέσεις.
Πρόταση: Δημιουργία πλαισίου κρίσεων με βάση την εμπειρία, εκπαίδευση (συνεχιζόμενη εκπαίδευση), αξιολογήσεις απόδοσης, δεξιότητες επικοινωνίας και διοίκησης.
- Ισχυρά Κίνητρα Παραμονής και Εξέλιξης
Οι Νοσηλευτές χρειάζονται κίνητρα για να μείνουν στη χώρα, στις δημόσιες δομές υγείας. Η επαγγελματική εξουθένωση οδηγεί στην παραίτηση, στη μη αποδοχή της θέσης ή στη μετανάστευση. Απαιτούνται κίνητρα οικονομικά, επαγγελματικά (επιμόρφωση, εξελίξιμες θέσεις) οικογενειακά (ενίσχυση συνυπηρέτησης) και γεωγραφικά (για απομακρυσμένες περιοχές). Έτσι μειώνονται τα φαινόμενα εγκατάλειψης του επαγγέλματος ή μετανάστευσης στο εξωτερικό.
Αιτιολόγηση αναγκαιότητας:
- Σημαντικός αριθμός πτυχιούχων φεύγει στο εξωτερικό με υψηλότερους μισθούς και καλύτερες συνθήκες.
- Οι νησιωτικές και ορεινές περιοχές δεν στελεχώνονται επαρκώς.
- Σε όλα τα νοσοκομεία το επίπεδο υποστελέχωσης είναι το υψηλότερο στις χώρες του Ο.Ο.Σ.Α. με ότι αυτό συνεπάγεται.
Πρόταση:
- Οικονομικά κίνητρα (αύξηση μισθολογικών απολαβών, επιδόματα συνεχιζόμενης εκπαίδευσης, ειδικά επιδόματα άγονων προκηρύξεων).
- Επαγγελματικά κίνητρα (χρηματοδοτούμενα σεμινάρια, εξελίξιμες θέσεις).
- Κοινωνικά κίνητρα (διευκόλυνση μετακινήσεων, επιπλέον μόρια για παιδιά).
- Αύξηση Εισακτέων στις Σχολές Νοσηλευτικής
Η Ελλάδα καταγράφει αναλογία Νοσηλευτών προς ασθενείς πολύ χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (σύμφωνα με στοιχεία του Ο.Ο.Σ.Α.). Η αύξηση εισακτέων σε συνδυασμό με ποιοτική εκπαίδευση είναι κρίσιμο μέτρο για την κάλυψη μελλοντικών αναγκών.
Αιτιολόγηση αναγκαιότητας:
- Δεν επαρκεί το υπάρχον δυναμικό για τις αυξανόμενες ανάγκες.
- Οι ανάγκες σε υπηρεσίες υγείας είναι τεράστιες και ο ρυθμός των αποφοίτων Νοσηλευτικής δεν επαρκεί να καλύψει αυτές τις ανάγκες.
- Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας απαιτεί νέο μοντέλο λειτουργίας, με ενεργό ρόλο των Νοσηλευτών, όπως συμβαίνει σε όλα τα προηγμένα συστήματα υγείας και αναπόφευκτα στον αυξημένο αριθμό τους.
Πρόταση: Αύξηση εισακτέων σε Α.Ε.Ι. και ενίσχυση των υποδομών.
Συμπερασματικά:
Η καθιέρωση ειδικών ρυθμίσεων για τους Νοσηλευτές δεν είναι απλώς ένα συνδικαλιστικό αίτημα, αλλά μια στρατηγική επιλογή υψηλής πολιτικής σημασίας.
Οι επενδύσεις στο ανθρώπινο δυναμικό της υγείας αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο για τη βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών υγείας, την ανθεκτικότητα του συστήματος και την κοινωνική συνοχή.
Οι ειδικές ρυθμίσεις για τους Νοσηλευτές δεν αποτελούν προνόμια αλλά ουσιαστικές παρεμβάσεις για την αναβάθμιση του δημόσιου συστήματος υγείας, τη διασφάλιση της ποιότητας φροντίδας και τη διατήρηση της αξιοπρέπειας του επαγγέλματος.
Για το Διοικητικό Συμβούλιο
Ο Πρόεδρος Ο Γεν. Γραμματέας
Γεώργιος Αβραμίδης Τζαννής Πολυκανδριώτης
